Author: Mekides Yishak

እነዚህ የሙስና አይነቶች እንዳይፈጸሙ ለመከላከል የተዘረጉ መከላከያ መንገዶች፡-
Æ ለሕብረተሰቡ ሙስናን እና የሙስና ጥፋቶችን በቂ ግንዛቤን መፍጠር 5
Æ የሙስና መረጃ መቀበል፣
Æ የሙስና መረጃ ጥቆማ ውጤታማነትን መከታተል፣
Æ የአስቸኳይ የሙስና መከላከል ሥራ መስራት
Æ ጥቆማ መቀበልና ማጣራት፣
በአጠቃላይ ይህ ክፍል፡-
Ø የሙስና መከላከል ስራን በብቃት ለመስራት፣ በየጊዜው መልኩን የሚቀያይረውን የሥነምግባር ጥሰትና ሙስና በዕውቀትና በክህሎት ለመከላከልና ለመዋጋት ለሠራተኞች ግንዛቤ መፍጠር፣ የሙስና ወንጀል ጠቋሚዎች ሳይሸማቀቁ ጥቆማዎችን በነፃነት ሊያቀርቡ የሚችሉበትን ሁኔታዎችን ማመቻቸት፣ ለጠቋሚዎች ግንዛቤ የሚፈጥሩ የተለያዩ አጫጭር መልዕክቶችን ማዘጋጀትና ማሠራጨት፣ ስለሚሰራው ስራ የሥራ ክፍሎችን ያሳተፈና የሙስና መከላከል ሥራዎችን በጋራ በመሥራት የባለቤትነት ስሜት በመፍጠር የማሻሻያ ሀሳቦች ተግባራዊ እንዲሆኑ በማድረግ ያጋጠሙ ችግሮችን በአግባቡ መፍታት፣

Ø የሙስና ጥቆማ መረጃዎች፣ የጠቋሚዎች ማንነትን የሚገልፁ መረጃዎች፣ ለምርመራ የሚያግዙ ሰነዶች እና ከሚመለከታቸው አካላት ጋር የሚኖር ሚስጥራዊ የስራ ግንኙነት በሚስጢር መያዝ የሚሰራ የስራ ክፍል ነው፣
በዚሁ አጋጣሚ ለመግለጽ የምንወደው የሚመጣልንን ማንኛውን ጥቆማ እና መረጃ በአግባቡ ስራ ላይ የምናውል መሆኑን እንገልፃለን፡፡
መረጃ እና ጥቆማ ለመስጠት፡-
ፕሬዝዳንት ህንፃ 4 ፎቅ ቢሮ ቁጥር 407 እና 408፣ በየህንፃው ባለው የጥቆማ ሳጥን፣ በኢሜል ecsuethics@gmail.com እና
በስልክ ቁጥር 0118 10 78 95
በስነ-ምግባር መከታተያ ስራ-አስፈፃሚ
የሙስና መረጃ ትንተና
የተዘጋጀ አጭር ጽሑፍ
2017 ዓ.ም. የተዘጋጀ

የስነ-ምግባርና ፀረ ሙስና መከታተያ ሥራ አስፈፃሚ
ሙስናን መታገል በተግባር ነው
የካቲት 2017 ዓ.ም.
ጥቅምት 2017 ዓ.ም.

ሙስናን መታገል በተግባር ነው

ሙስናን የምንታገልበት አንዱ መንገድ በተቋሙ ውስጥ ተገቢ ያልሆነ አድሎአዊነትን፣ ራስ ወዳድነትን፣ ስልጣንን ያለአግባብ መጠቀም እና የመሳሰሉትን በማረቅ በቅንነት፣ በታማኝነት፣ በአክብሮት ቀልጣፋ አገልግሎት በመስጠት እና ጥሩ ሥነ-ምግባር በማስረፅ ማገልገልና መገልገል ነው፡፡
Æ ሥነ-ምግባር በስራ የሚገለጥ በጎ ምግባር/ ተግባር ማለት ነው
Æ መልካም ሥነ-ምግባር የሚባለው የሰው ልጅ የተፈጠረበትን ተልዕኮውን በሚገባ እንዲወጣ የሚያደርግ ገዢ ተግባር ነው
Æ መልካም ሥነ-ምግባር ግልጽነትና ተጠያቂነት፣ ፍትሃዊ እና ቀልጣፋ አገልግሎት የሚሰጥ ተግባር ነው
Æ ሥነ-ምግባር አንድ ማኅበረሰብ ያለውን እሴት፣ ትውፊት፣ ባህል እና ማንነት አስከብሮ

እና ጠብቆ ለቀጣዩ ትውልድ ለማስተላለፍ እንዲችል ትልቅ መሳሪያ ነው፡፡
ስለ ሥነ-ምግባር ይሄንን ያህል ካልን ሙስናን እንዴት እንከላከል?
የሙስና መንስዔ በዋነኛነት የመልካም ሥነምግባር ጉድለት ቢሆንም ሙስና እንዲባባስ የሚያደርጉ በርካታ ምክንያቶች አሉ፡፡ ከእነዚህም ውስጥ ኢኮኖሚያዊ መንስኤ አንዱ ሲሆን ሰዎች የዕለት ተዕለት ኑሮን ለማሸነፍ፣ ከሚገባው በላይ ሃብት ለማካበት፣ ስልጣን ለማግኘት ከመጓጓት ጋር ተያይዞ ለሙስና ተጋላጭ ያደርጋቸዋል፡፡ ሙስና በአምስት ዋና ዋና ክፍሎች ይከፈላሉ፡፡
1. ከስልጣን ጋር የተያያዘ
w በስልጣን ያለ አግባብ መገልገል
w ያለአግባብ ፈቃድ መስጠት/ማፅደቅ
w በሌላው ስልጣን መነገድ
2. ከእምነት ማጉደል ጋር የተያያዘ
w አደራ በተሰጠው ዕቃ አለአግባብ ማዘዝ
w ከባድ እምነት ማጉደል
w ከባድ አታላይነት
w ያለ አግባብ ጉዳይን ማጓተት
w በሌላው ስልጣን መጠቀም
w ስራን በማያመች አኳኃን መምራት

የሙስና መንስኤዎች

ስለ 25 የሙስና ዓይነቶች ያውቃሉ?

3. ከሐሰተኛ ሰነድ ጋር የተያያዘ
w የመሰወር ወንጀል
w በህገ-ወጥ መንገድ መሰብሰብ/ማስረከብ
w የስራ ምስጢርን መግለፅ
w በሐሰተኛ ሰነድ መገልገል
w ሰነዶችን ማጥፋት/ጉዳት ማድረስ
4. ከጉቦ ጋር የተያያዘ እና
w ጉቦ መቀበል
w የማይገባ ጥቅም መቀበል
w ምንጩ ያልታወቀ ንብረት/ገንዘብ
w ጉቦ መስጠት
w ማቀበል
w አስታራቂ ሽማግሌዎች ጉቦ የመቀበል
w ዋጋ ያለውን ነገር ያለ ክፍያ /ያለበቂ ክፍያ ማግኘት
w ዋጋ ያለውን ነገር ያለ ክፍያ /ያለበቂ ክፍያ መስጠ
5. ሌሎች የሙስና ወንጀሎች
w በግል ተሰሚነት መንገድ
w በምርጫ ላይ የሚሰጥ መደለያ
w በሙስና ወንጀል የተገኘን ገንዘብ/ንብረት ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብ ናቸዉ፡፡