Author: Teshale.Bekele

የመልካምስነ-ምግባርጠቀሜታ
ሀ. ለግል ህይወት
ብቃት ያለው ማህበራዊ ግንኙነት ለማድረግ
የተሰጠ ኃላፊነትን ለመወጣት
በግል ጥቅምና በህብረተሰብ ጥቅም መካከል ግጭት እንዳይኖርለ ማድረግ
ሙያዊ ብቃት እንዲኖረው ያደርጋል፣
ኑሮን ለማሻሻልና በዕቅድ ለመመራት ይረዳል ከግልስግብግብነትናከስሜታዊነትያድናል፣
ለ. ለህብረተሰብ ዕድገት
የመንግሥትአስተዳደርመልካምሥነ-ምግባር የሰፈነበት እንዲሆን ያደርጋል፣
ህብረተሰቡ ፈጣን አገልግሎት እንዲያገኝ ያደርጋል፣
ሰብአዊና ዲሞከራሲያዊ መብቶች እንዲከበሩ ያደርጋል፣
ተቻችሎ መኖርን (tolerance) ያዳብራል፣
ሠዎች ለህግ ተገዥ እንዲሆኑ ያደርጋል፣
ሰዎች መብታቸውን በትክክል እንዲተገብሩና ግዴታቸውን እንዲወጡ ደርጋል፣
ሰዎች ለሌሎች እንዲያስቡና እንዲጠነቀቁ ያደርጋል
ሐ. የመንግሥት መ/ቤቶችን አሠራርና አገልግሎትን ለማሻሻል፣
መንግሥት ብቃትና ጥራት ያለው አገልግሎት ለህዝቡ ይሰጣል፣

አገልግሎት ሰጪና ተቀባይን ያቀራርባል፣ በመንግሥት መ/ቤቶች የሚፈፀም ሙስናን ለመከላከል ያስችላል፣
ህዝብ በመንግሥት ላይ እምነት ካሳደረ የሚፈለግበትን ግብርበ ወቅቱ ይከፍላል፣
የመንግሥት የአሰራር ሥርአቶች ግልጽና ተጠያቂነት ያለባቸው እንዲሆኑ ያደርጋል
ዲሞክራሲያዊ አሰራርና መልካም አስተዳደር በመንግስት መ/ቤቶች እንዲመሠረት በር ይከፍታል፣
ቁልፍ የሆኑ የሥነ-ምግባር አስተሳሰቦች (የኃላፊነት ስሜት፣ ህጋዊነት፣ ሚዛናዊነት፣ ቅንነት፣ ሃቀኝነት፣ ታማኝነት፣ብቃትና ውጤታማነት) ተግባራዊ ይሆናሉ፣
ባለጉዳይን በተገቢው መንገድና በትህትና ማስተናገድ፣
የስነ-ምግበር ጉድለቶች የሚያስከትላቸው ጉዳቶች
ተአማኒነትን ይሸረሽራል/ያጠፋል/
ማህበራዊ ተቀባይነትን ያሳጣል፣
ጤናማየ ሥራግንኙነትን ይቀንሣል ወይም ያጠፋል፣

በኢትየጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ
ሪፐብሊክ የኢትዮጵያ ሲቨል ሰርቪስ ዩኒቭርሲቲ
በስነ-ምግባርስራአስፈፃሚየተዘጋጀ
ጥቅምት 2017 ዓ.ም

ለመሆኑ ስነ-ምግባር ማለት ምን ማለት ነዉ?
ስነ-ምግባር ማለት አንድ ሀሳብ ወይም ድርጊት በሰዎች ሁለንተናዊ እንቅስቃሴ ውስጥ
መልካም / መጥፎ
በጎ / ክፉሀሳብ
ትክክል / ስህተት
ዋጋያለው/የሌለው
ፍትሀዊ / ኢፍትሀዊ
ሰናይ /እኩይ
መሆኑን ለማረጋገጥ የሚጠቅም መለኪያነው፡፡
ስነ-ምግባርን በቀላሉ ስንተረጉመው
የሰው ልጆችን ቤተሰባዊ፣ጓደኛዊ፣ማህበራዊ የንግድ እና ተቋማዊ የስራ ግንኙነት ውስጥ እንዴት መራመድ እንደሚገባን የሚነግረን የመርሆዎች ስብስብ ነው፡፡
ስነ-ምግባር መሰረት የያዙ የትክክል እና ስህተት መስፈርቶችን የሚገልፅ ሰዎች
ህይወታቸውን በአግባቡ እንዲመሩ እንደ ሃኪም
የሚመክር እናመድሃኒት የሚያዝ ነው፡፡

ተገቢ የሆነውን፣ ጥሩ የሆነውን፣ ትክክል፣የሆነውን ብቻ መርጠን ተቀብለን እንድንፈፅም የውዴታ ግዴታ/commitment / የምንገባበት ነው፣
ከዚህ አንፃርሥነ-ምግባር
አእምሮአችን ከመዛጉ በፊት ዝገት መከላከያ/anti-rust /ከዚያም የጭንቅላታችንን ዝገት የሚያስለቅቅ /lubricant/ ነው፣
የሰዎች እድገትም ሆነው ድቀት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከስነ-ምግባር ጋር የተያያዘ እንደሆነ በዘርፉ የተሰማሩ ባለሙያዎች ይገልፃሉ፣
እውቀትያለስነ-ምግባርያልተለኮሰሻማነው/ ፈላስፈው አፄዘርዓ ያዕቆብ/
በአጠቃላይሥነ-ምግባር፡- በአንድ ሕብረተሰብ የጋራ ሕይወት የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴ ውስጥ ተቀባይነት ያለውን እና የሌለውን ጥሩን እና መጥፎውን ለመለየት፣ ለመግለፅና ስርዓት ለማስያዝ፤ እንዲሁም የሙያና የግብረገብ ግዴታዎችን ለመወጣት እንድንችል የሚረዳን ሕግናደንብ ወይም ደረጃ(standard)ሲሆን መጥፎዉን በመተው መልካሙን ነገር እንድንከተል የሚመራን ወይም የሚያስተምረን የትምህርት መስክነው፡፡
የሥነ-ምግባርምንጮች /መነሻዎች
ቤተሰብ'ማህበረሰብ'ት/ትቤት'ሀይማኖት'ባህልወዘተናቸዉ፡፡

በመልካም ሥነ-ምግባርየታነጸ ሰው መሆንለ ምን ያስፈልጋል (Why be Moral?)
ሀ.ኃይማኖታዊመልስ
ከሲኦል ለማምለጥ እና መንግሥተ ሰማያትን ለመውረሥ፣
ከአምላክ ቁጣ እና ቅጣት ለመዳን
ነፍስን ለማስደሰት
ለ.የሰውልጆችምክንያታዊየፍልስፍናመልስ
ኢሥነ-ምግባራዊ ሰው (ስነ-ምግባር የሌለዉ ሰዉ)
በራሱ አይተማመንም
ጥፋተኝነት ይሰማዋል
ውስጣዊ አንድነት የለውም
ውስጣ ዊርካታ የለውም፣
ደስተኛ አይደለም
ሰዎች ኢ-ሥነ-ምግባራዊ እንዲሆኑ የሚያደርጉ ምክንያቶች፡-
ተገቢ ያልሆኑ ምክንያቶች፣
በመ/ቤቱ ያሉ መጥፎ ሰዎች ተጽዕኖ፣
የስራባልደረባተጽዕኖ፣
ሥነ-ምግባራዊነትየሚለዉንመለየትመቸገር፣
የመ/ቤቱጥቅልየስራባህል፣
ከበላይሃላፊየሚመጣተጽእዕኖጫና፣
የጥቃትሰለባመሆንፍርሃት፣
የጥቃትሰለባመሆንፍርሃት፣
ማንምአያዉቅምየሚልግላዊእምነት

ሁሉምየሚያደርገዉነዉአያስጠይቅምበሚል፣
በዝምታመሸበብ፣
ተገቢባልሆነመንገድእድገትለማግኘትለመሾም
ኑሮንለማሻሻልባለግላዊምኞት ፣
ድርጊቱ መርህን የጣሰ መሆኑን አለማወቅ እና ቢያዙ የሚያ ደርሰዉን አስከፊ መዘዝ አለመገንዘብ…ወዘተ
የሚሉት የመንግስት ሰራተኞችን ኢ-ሥነ-ምግባራዊ እንዲሆኑ ያደርጋቸዋል፡፡
የመልካም ስነ-ምግባር ምሳሌዎች
ሁሉንም ሰው /ሠራተኛ/ በእኩል ዓይን ማየት፣
ሐቀኝነት፣ታማኝነት፣ የሥራ ሰዓት ማክበር፣
ባለጉዳይን በተገቢው መንገድና በትህትና ማስተናገድ፣
ለመ/ቤቱ ንብረቶች እና የሥራ መገልገያዎችን እንደራስ ንብረትመያዝና መጠቀም፣
የመ/ቤቱንም ሆነ የግለሰቦችን ምስጢር መጠበቅ፣
ውሳኔንያ ለአግባብ አለማዘግየት ወይም ውሳኔ እንዳይፈጸም እንቅፋት አለመሆን፣ ወዘተ …

Main Inside Heading